Door bezette steden

In Jeruzalem woonde ik ooit op Straus. En in Ramat Rachel. In Tel Aviv was het Bar Kochba en Florentin St. Er is een opbloei van het soort 4k “walk with me” videos. Een cameramens wandelt op kalm tempo en filmt met een gestabiliseerde camera de straat. De geluidssporen zijn ruimtelijk, met de juiste koptelefoon doet het landschap zich in drie dimensies aan me voor. Met D. kijk ik waar we zijn, of naar begin en eindpunt van de wandelingen. De routes zijn altijd eender. In Jlem gaan we meestal door Jaffa St en naar Machane Yehuda, de markt van de stad. Of de andere kant op, via de Mamila, een stuk bezettingsarchitectuur, naar de oude stad. Jaffa St met zijn tramlijn met een beginpunt in bezet gebied is ook een voorbeeld van bezettingsarchitectuur, net als de vele publieke parken die op bezette grond zijn gesticht. In Tel Aviv gaat de wandeling vaak naar het nieuwe Mesila park, een strook die ook bedoeld is om Jaffa te verjoodsen, een proces dat nu bijna compleet is, maar nog niet was begonnen toen ik in TA woonde.

Klanken uit een recent verleden

De meeste “walk along” videos zijn recent, maar toch oud, historisch. Wandelingen van 9 maanden geleden voelen al gedateerd. Het verleden. Ja, zo was het. Het is ook een sleutel voor de kluis met herinnerde indrukken. In Tel Aviv lopen we door Sheinkin en ik word getroffen door het praten op straat. We lopen langs de arcades, waar de bars en de restaurants zijn en in mijn rechteroor bouwt zich een muur van conversatie. Het signaal van de rateltikkers voor de oversteek stoplichten, de fontein op Dizengoff Square. So wie so Dizengoff, een straat die ik haatte en die iedereen zo snel mogelijk wil doorkruisen. In Jeruzalem gaat het me om Machane Yehuda, de klank van de markt, van handel en de vaste waarden van die ene falafel bar, die ene notenbar, die halva man en die ene groentenkraam. Ik laat me in slaap zingen door Yavitz St. en denk aan Sefer ve Sefel.

Nooit meer terug

James Joyce verliet Dublin en schreef vervolgens een roman over de stad die hij had verlaten. Dublinse vrienden liet hij adressen opzoeken in telefoonboeken. Hij liet zich de Gazetteer opsturen voor zijn roman, een literair model van Dublin. Uit de video wandelingen construeer ik Jeruzalem en Tel Aviv uit mijn geheugen en uit klank. Een sonische reconstructie van steden die eigenlijk nu al niet meer bestaan. De kern-eigenschap van geluid is dat je je oren er niet voor kunt sluiten. Zien kun je wel even onderbreken door je ogen dicht te doen, maar met geluid gaat dat niet. Ik hoor rivieren van geluid. Een stroom voert me door Allenby in Tel Aviv, een mythische, geliefde en ook verachte straat. In Jeruzalem word ik door Ben Yehuda en door Hillel geleid. Een andere Tel Aviv video geeft me Zuid Tel Aviv en Shalma Road en het angstaanjagende busstation.

Werkelijkheid

De werkelijkheid is dat beide steden gebouwd zijn, heel Israel, gebouwd is, op gestolen goed. De Talmoed zegt: “twee zaken gaan het menselijk verstand te boven: het lijden van rechtvaardigen en het rustige geluk van slechte mensen”. Een wandeling door Tel Aviv bij avond. De parkieten en de gierzwaluwen klinken vertrouwd. Mijn hart gaat open. Tegelijk weet ik: “het rustige geluk van slechte mensen”. De rechtvaardigen lijden 30 km verderop. We lopen door een stad die wel zeven Palestijnse dorpen verbergt, vernietigd, nu onzichtbaar, begraven onder Bauhaus. Klank is de sleutel tot herinnering. Verlangen, verlies, rouw, nagedachtenis. Alles al voorbij.